Οι απολιποπρωτεΐνες
Οι απολιποπρωτεΐνες (Apo) διακρίνονται στις ApoAI, ApoAII, ApoAΙV, ApoB48 και Β100· ApoCI, ApoCII, ApoCIII, και ApoE. Συγκεκριμένα η απολιποπρωτεΐνη Ε (ApoE) είναι μια πρωτεΐνη στο ανθρώπινο πλάσμα και κύρια λειτουργία της συνίσταται στη συμμετοχή της στο μεταβολισμό των λιπιδίων. Είναι δομικό στοιχείο των χυλομικρών, των VLDL, των LDL και μιας υποομάδας των HDL λιποπρωτεϊνών. Επίσης όμως κατανέμεται σε όλες τις περιοχές του εγκεφάλου, ενώ συντίθεται και εκκρίνεται κυρίως από κύτταρα της νευρογλοίας, ειδικότερα τα αστροκύτταρα.
Alzheimer
Ενδονευρωνική ApoE έχει αναγνωριστεί στον ανθρώπινο εγκέφαλο υγιών ατόμων και ατόμων με νόσο Alzheimer. Η ApoE είναι η κύρια απολιποπρωτεϊνη στο υγρό που κυκλοφορεί στον εγκέφαλο, όπου κυκλοφορεί ως μικρή σφαιρική και δισκοειδής λιποπρωτεϊνη, που μεταφέρει χοληστερόλη και φωσφολιπίδια μεταξύ των κυττάρων με στόχο τη διατήρηση της ομοιόστασης στο εγκεφαλικό περιβάλλον.
Το γονίδιο που εκφράζεται από την ApoE βρίσκεται στο χρωμόσωμα 19 είναι πολυμορφικό, έχει δηλαδή τρεις μορφές και δημιουργεί τρεις μορφές της ΑpoΕ (ε2, ε3, ε4). Δημιουργούνται έτσι 6 γονότυποι (ε2/ε2, ε3/ε3, ε4/ε4, ε2/ε3, ε2/ε4, ε3/ε4), που σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος έχει στα γονίδια του έναν από τους παραπάνω συνδυασμούς. Η μορφή ε4 της ΑpoΕ έχει συσχετιστεί με σαφώς μεγαλύτερα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα του
ανθρώπου σε σχέση με άτομα που έχουν ΑpoΕ ε3 και ε2. Είναι πλέον γνωστό ότι όσοι άνθρωποι είναι ομοζυγώτες της ΑpoΕ ε4 (έχουν δηλ. ε4/ε4), έχουν 40% αυξημένο κίνδυνο σε σχέση με άτομα που φέρουν άλλη μορφή της πρωτεΐνης για στεφανιαία νόσο της καρδιάς γιατί κυκλοφορεί στο αίμα τους περισσότερη χοληστερόλη και δημιουργούν πιο εύκολα αθηροματικές πλάκες. Επίσης οι φορείς αυτού του γονιδίου έχουν μεγαλύτερη
πιθανότητα να αναπτύξουν την νόσο του Alzheimer λόγω της αυξημένης συσσώρευσης του νευροτοξικού ολιγομερούς αμυλοειδούς Αβ και τη δημιουργία αμυλοειδικών πλακών στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα που είναι χαρακτηριστικά της νόσου.
Έτσι όσοι άνθρωποι είναι φορείς του γονιδίου ApoE-ε4 (ειδικά οι ομοζυγώτες) και εάν έχουν και κρούσματα στην οικογένεια τους με Νόσο του Alzheimer παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο να πάθουν άνοια σε σχέση με τα άτομα που δεν έχουν ΑpoΕ-ε4. Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τους Raber και συνεργάτες, υπολογίζεται ότι το 23% του γενικού πληθυσμού είναι φορείς (ετεροζυγώτες) ΑpoΕ-ε4 και το 2 % είναι ομοζυγώτες ΑΡΟΕ-ε4. Ενώ
υπολογίζεται ότι το 65% των ασθενών με νόσο του Alzheimer φέρουν την ApoE-ε4.
